Hitradio Centraal FM

Het beste geluid keihard de beste


Zoeken naar prehistorische grafheuvels vanuit je luie stoel

2020-04-0612:10

Op zoek naar eeuwenoude grafheuvels, karrensporen of prehistorische akkers op de Utrechtse Heuvelrug: daar hoef je vanaf vandaag je huis niet meer voor uit. In het project Erfgoed Gezocht kan iedereen op digitale hoogtekaarten meespeuren naar zulke overblijfselen uit een ver verleden.

Het erfgoedonderzoek in de provincie Utrecht is de tweede 'editie' van het project. Vorig jaar zochten al meer dan 2000 vrijwilligers van achter hun computer naar archeologisch erfgoed op de Veluwe. Dat leverde honderden nieuw ontdekte grafheuvels op en kilometers aan prehistorische akkercomplexen.

Op dat succes hopen de initiatiefnemers, onder meer de Universiteit Leiden en erfgoedorganisaties in Gelderland en Utrecht, nu weer. "Ons voornaamste doel is de bescherming van archeologisch erfgoed", vertelt projectleider Eva Kaptijn. "Als we niet weten waar de grafheuvels liggen, kunnen we ze ook niet beschermen."

Dichtbevolkter dan gedacht

Daarnaast willen de onderzoekers meer te weten komen over de prehistorische samenleving. "We leren bijvoorbeeld hoe mensen toen met hun doden omgingen en hoe ze met landbouw bezig waren."

Door het project op de Veluwe ontdekten de initiatiefnemers van Erfgoed Gezocht al dat er daar veel meer akkers en grafheuvels waren dan ze hadden verwacht. "En dus ook veel meer mensen. Bij de prehistorie denk je misschien aan kilometerslange leegtes en dan af en toe een dorpje. Maar het was hier waarschijnlijk dichter bevolkt dan we dachten."

Laserstralen

Iedereen kan vanuit huis aan het onderzoeksproject meewerken, met behulp van gedetailleerde kaarten van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN). "Het komt erop neer dat er een vliegtuig over Nederland heeft gevlogen met daarin een meetapparaat dat laserstralen naar het aardoppervlak uitzond", vertelt Kaptijn. "Die stralen gingen door bomen en braamstruiken heen en werden daarna weer teruggekaatst. Daardoor konden ook de hoogtes van gebieden met veel bos heel precies in kaart worden gebracht."

En op die nauwkeurige kaarten kunnen deelnemers bijvoorbeeld potentiële grafheuvels markeren, zichtbaar als een soort bolletjes. "Je haalt ze er best makkelijk uit", vindt Kaptijn. Iedere kaart wordt door dertig mensen bekeken voor een zo betrouwbaar mogelijk beeld.

Erfgoed Gezocht is een vorm van citizen science, waarbij burgers meehelpen aan wetenschappelijk onderzoek. Denk aan mensen die meedoen aan de jaarlijkse tuinvogeltelling. Voor archeologen is deze vrijwillige 'burgerwetenschap' niet alleen belangrijk omdat er nu eenmaal niet genoeg archeologen zijn om heel Nederland te onderzoeken, vertelt Kaptijn. "Het is ook goed om bewustzijn te creëren. Als mensen beseffen dat archeologisch erfgoed bij wijze van spreken in hun achtertuin ligt, zal er uiteindelijk hopelijk minder vernietigd worden."

Mottekastelen

De initiatiefnemers van Erfgoed Gezocht zijn momenteel met verschillende provincies in gesprek over de mogelijkheden van citizen science. Zo kunnen vrijwilligers misschien ooit op digitaal zoek naar greppels of middeleeuwse mottekastelen, die op een verhoging werden gebouwd. Kaptijn: "Op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug kijken we vooral naar hoogtes, maar je kunt dit project veel breder toepassen."

Oostenrijk zwakt zeer strenge maatregelen geleidelijk af

2020-04-0611:04

Oostenrijk gaat als eerste Europese land de strenge maatregelen tegen corona geleidelijk versoepelen. Na Pasen mogen kleine winkels en parken weer open.

Eind april komt er een evaluatie van de versoepeling. Als alles goed gaat, mogen begin mei ook de grotere winkels, winkelcentra en kappers hun deuren weer openen. Twee weken later volgen dan mogelijk hotels en restaurants. De scholen blijven zeker tot medio mei dicht. Grote evenementen blijven tot in ieder geval eind juni verboden. Ook bioscopen en theaters blijven vooralsnog gesloten.

Wel moeten mensen in winkels hun mond bedekken en blijft er een maximum gelden voor het aantal klanten dat tegelijk wordt toegelaten. Ook in het openbaar vervoer wordt mondbedekking vanaf volgende week verplicht, schrijft de Oostenrijkse publieke omroep öRF. Maandag werd die regel al voor supermarkten ingevoerd.

'Sneller en strenger gehandeld'

Omdat Oostenrijk sneller en intensievere maatregelen tegen het virus had getroffen vergeleken met andere landen, kunnen de maatregelen nu eerder versoepeld worden. Dat zei de Bondskanselier Kurz op een persconferentie.

Wel hamerde hij erop dat het belangrijk is dat iedereen zich nog steeds aan de regels houdt, zoals afstand houden en sociale contacten vermijden. Het Paasweekend wordt volgens Kurz een cruciaal moment, omdat dan veel mensen tegelijkertijd vrij zijn en dat nog niet eerder is voorgekomen.

Het kabinet noemt de situatie rond het virus in het land stabiel, maar waarschuwt dat het land nog kwetsbaar is. In Oostenrijk zijn de afgelopen weken zo'n 12000 besmettingen vastgesteld. 220 mensen zijn overleden aan het virus. Het kabinet zei maandag dat de situatie veel ernstiger had kunnen zijn, als het land minder snel gehandeld. Oostenrijk is al drie weken in een lockdown.

Bosbranden Tsjernobyl leiden tot verhoogd stralingsniveau

2020-04-0610:26

Bij Tsjernobyl zijn verhoogde stralingsniveaus gemeten als gevolg van bosbranden. Brandweerlieden in Oekraïne proberen al dagenlang om het vuur te blussen. De branden woeden in de buurt van de nucleaire reactor die in 1986 explodeerde, wat leidde tot de Tsjernobyl-ramp.

Door het vuur is het stralingsniveau tot wel zestien keer hoger dan normaal. De autoriteiten benadrukken dat de straling in de hoofdstad Kiev, zo'n 100 kilometer ten zuiden van Tsjernobyl, binnen de perken blijft. Door de verhoogde waarden is het wel moeilijker de brand te bestrijden.

Het vuur wordt geblust met helikopters. Volgens de brandweer staat er zo'n 25 hectare bos in brand:

Na de explosie van kernreactor 4 in 1986 werd in een straal van 30 kilometer rond de centrale een zogenoemde veiligheidszone ingesteld. De grond is radioactief besmet en mensen werden uit het gebied geëvacueerd.

Bekijk hier een terugblik op de grootste kernramp uit de geschiedenis:

Hoofdverdachte Ruinerwold wil niet meewerken aan onderzoek

2020-04-0610:12

Gerrit Jan van D. en Josef B., de twee verdachten in de Ruinerwold-zaak, blijven voorlopig vastzitten. Dat heeft de rechtbank Noord-Nederland in Assen bepaald in de tweede voorbereidende rechtszitting.

In de zittingszaal waren alleen de rechters en de officier van justitie aanwezig. De verdachten, hun advocaten en journalisten moesten, in verband met het coronavirus, de zaak op afstand volgen via een videoverbinding.

Op de zitting bleek dat hoofdverdachte Van D. (67) aan zijn advocaat heeft duidelijk gemaakt dat hij niet zal meewerken aan een neurologisch en neuropsychologisch onderzoek. "Hij heeft vrij expliciet aangegeven dat hij het niet wilde", zegt advocaat Robert Snorn. "Het is alleen lastig om iets te zeggen over de reden."

Van D. ligt sinds zijn arrestatie in het ziekenhuis; als gevolg van een hersenbloeding kan hij niet praten. Volgens zijn advocaat is het nog altijd "onmogelijk" voor zijn cliënt om de zaak te volgen. Het OM heeft Van D. nog niet kunnen verhoren.

Verborgen voor de wereld

Van D. wordt door het Openbaar Ministerie verdacht van het gevangen houden van zes van zijn negen kinderen. Ze werden volgens het OM vanaf hun geboorte afgeschermd van de buitenwereld. Drie andere, oudere, kinderen die wel naar school gingen, mochten niets over hen zeggen tegen anderen. Inmiddels zijn alle negen kinderen meerderjarig. Van D. wordt ook verdacht van mishandeling en seksueel misbruik van twee van de oudere kinderen.

De andere verdachte in de zaak is de Oostenrijker Josef B. (59). Hij is de huurder van de boerderij in het Drentse Ruinerwold waar Van D. en de zes kinderen woonden. B. wordt verdacht van het gevangen houden van de zes kinderen, maar niet van mishandeling of seksueel misbruik.

Groot bedrag

Het OM heeft de aanklacht van witwassen tegen beide verdachten laten vallen. Uit onderzoek is gebleken dat een groot bedrag dat in de boerderij lag, daar legaal terecht is gekomen.

Beide verdachten worden nog onderzocht in het Pieter Baan Centrum. Bij Van D. wordt gekeken of verbetering in zijn situatie mogelijk is en op welke wijze er met hem gecommuniceerd kan worden. Resultaten van deze onderzoeken worden pas in de zomer verwacht. De inhoudelijk behandeling van de zaak zal daarna plaatsvinden.

Waarom Rusland ondanks de eigen coronacrisis andere landen helpt

2020-04-0610:04

Zendingen mondkapjes en beschermende kleding. Artsen en desinfecteringsspecialisten naar het buitenland. Rusland exporteert goodwill, terwijl er meer en meer berichten doorsijpelen dat tal van ziekenhuizen in eigen land de strijd tegen het coronavirus dreigen te verliezen door gebrek aan van alles en nog wat.

Twee weken geleden stuurde het Russische ministerie van Defensie vijftien vliegtuigen naar Rome. Een flinke colonne militaire voertuigen reed vervolgens goed zichtbaar over de Italiaanse snelwegen naar Bergamo. Russische tv-ploegen registreerden hoe Russische militairen daar in de weer waren met ontsmettingsspuiten.

In Rusland zelf waren die beelden niet van het scherm te slaan. Russische staatskanalen die zich op het buitenland richten, Russia Today en Sputnik, kregen al evenmin genoeg van de boodschap: de EU laat het afweten, Rusland voegt de daad bij het woord. Internationale solidariteit. Er volgde een zending naar het zwaar getroffen New York en ook Ruslands traditionele vrienden in Servië kregen hun deel.

Tegelijkertijd wordt duidelijk dat grote delen van Rusland enorme problemen hebben. De aandacht richt zich voornamelijk op Moskou, waar vooralsnog voldoende medische infrastructuur aanwezig lijkt, maar in veel regio's kampen ze met een tekort aan mondkapjes, beschermende kleding, medicijnen, zuurstof, IC-bedden.

Ondanks financiële injecties in de afgelopen jaren worden artsen en verplegend personeel nog steeds onderbetaald. Veel ziekenhuizen en klinieken verkeren in deplorabele staat.

Meer dan goedkope pr-truc

Daar komt bij dat Rusland niet alleen kampt met de coronacrisis, maar ook met een economische crisis van ongekende omvang. Doordat de wereldeconomie een enorme duikeling heeft gemaakt, is er nauwelijks nog vraag naar een van de belangrijkste Russische exportproducten, olie.

De prijs is zover gekelderd dat het meer kost om het uit de grond te halen en naar de plaats van bestemming te brengen dan dat het oplevert. De schatkist loopt vele miljarden aan belastinginkomsten mis.

Onder die dramatische omstandigheden in het binnenland maakt Rusland goede sier met hulp aan het buitenland. Veel mensen beschouwen het als een nogal goedkope pr-truc, maar er zit waarschijnlijk wel wat meer achter. Rusland kampt al sinds 2014 met economische en politieke sancties van de EU en de Verenigde Staten als straf voor de annexatie van de Krim in dat jaar. Zelf stelde kondigde het land op zijn beurt ook sancties af.

In normale tijden leggen die sancties al een behoorlijke druk op de Russische economie. Nu wegen ze extra zwaar. Rusland wil er dan ook heel graag vanaf. In dat perspectief is het verklaarbaar dat de coronahulp juist naar Italië en de VS gaat.

Coördinatie en samenwerking

Voor verlenging van de EU-sancties is een unanieme beslissing van de lidstaten nodig. Italië is toch al geen groot voorstander en de hulp kan net het zetje zijn dat de Italiaanse regering nodig heeft om tegen verlenging te stemmen. Voor de VS geldt min of meer hetzelfde. President Trump ziet liever vandaag dan morgen dat er een eind aan de sancties komt.

Officieel ontkent Rusland dat de steun iets te maken heeft met de sancties, maar Kremlin-woordvoerder Peskov gaf gisteren een kleine hint van het tegendeel. We moeten ons voorbereiden op een wereldwijde economische crisis, zei hij, en om die het hoofd te bieden is coördinatie en samenwerking tussen een heleboel landen nodig.

De boodschap daarachter leek: als we willen samenwerken, dan helpen sancties niet. Laten we niet alleen op weg gaan naar een corona-vrije, maar ook naar een sancties-vrije wereld.

3